Βασικά ευρήματα από την έρευνα SheCOACH
Η έρευνα SheCOACH, που διεξήχθη στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία (Απρίλιος – Ιούνιος 2024), παρέχει κρίσιμες πληροφορίες για το σημερινό τοπίο της ισότητας των φύλων στην προπονητική εκπαίδευση. Τα βασικά ευρήματα δείχνουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική ανισότητα μεταξύ των φύλων στον χώρο της προπονητικής, με τις γυναίκες να παραμένουν υποεκπροσωπούμενες, ιδιαίτερα σε ηγετικές θέσεις. Αυτό οφείλεται σε βαθιά ριζωμένα διαρθρωτικά και πολιτισμικά εμπόδια.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης την απουσία πολιτικών που να ενσωματώνουν τη διάσταση του φύλου στην προπονητική εκπαίδευση. Πολλά εθνικά και περιφερειακά προγράμματα δεν περιλαμβάνουν θέματα ισότητας των φύλων στα αναλυτικά προγράμματα, στο εκπαιδευτικό υλικό ή στις διαδικασίες πιστοποίησης.
Επιπλέον, καταγράφεται περιορισμένη ευαισθητοποίηση και επιμόρφωση γύρω από την ισότητα των φύλων. Ένα σημαντικό ποσοστό τόσο των εκπαιδευτών/τριών όσο και των εκπαιδευομένων στην προπονητική εκπαίδευση δεν έχει λάβει επίσημη κατάρτιση σε προσεγγίσεις που λαμβάνουν υπόψη τις έμφυλες διαστάσεις της προπονητικής.
Θεσμικά και πολιτισμικά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένων των πατριαρχικών προτύπων, των στερεοτύπων φύλου και των ασυνείδητων προκαταλήψεων, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες – προπονήτριες γίνονται αντιληπτές και αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο του επαγγέλματος. Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένη καθοδήγηση και δίκτυα υποστήριξης, καθώς οι προπονήτριες επωφελούνται σημαντικά από τη δομημένη καθοδήγηση, τις ευκαιρίες δικτύωσης και τη στοχευμένη εκπαίδευση σε θέματα ηγεσίας. Οι απαντήσεις της έρευνας δείχνουν ευρεία αναγνώριση της σημασίας της προώθησης της ισότητας των φύλων στην προπονητική εκπαίδευση, αλλά υπογραμμίζουν επίσης την έλλειψη συγκεκριμένων στρατηγικών για την επίτευξή της.
Το ακόλουθο γράφημα παρουσιάζει τα πιο συχνά αναφερόμενα εμπόδια για την ενσωμάτωση της ισότητας των φύλων στην προπονητική εκπαίδευση στις τέσσερις χώρες εταίρους του SheCOACH.
Γράφημα 1: Οι πιο δημοφιλείς απαντήσεις στην ερώτηση «Ποια πιστεύετε ότι είναι τα κυριότερα εμπόδια για την ισότητα των φύλων στο προπονητικό επάγγελμα στη χώρα σας;» (% ανά χώρα)
Πηγή: SheCOACH: Gender Equality in Coaching – Ισότητα των φύλων στην προπονητική – Παραδοτέο D2.3. Έκθεση συστάσεων για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε προγράμματα σπουδών αθλητικής προπονητικής (2024). Υπεύθυνος εταίρος: Symplexis σε συνεργασία με Sport Coaching Europe και European Network of Sport Education.
Η πρόσφατη πρωτογενής έρευνα που διεξήχθη στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία (SheCOACH D2.3) επιβεβαιώνει ότι η ευαισθητοποίηση από μόνη της δεν είναι επαρκής για να οδηγήσει σε θεσμικό μετασχηματισμό. Σε όλες τις τέσσερις χώρες, λιγότερο από το 25% των επαγγελματιών προπονητικής εκπαίδευσης ανέφεραν ότι έχουν εφαρμόσει οποιαδήποτε μορφή στρατηγικής για την ισότητα των φύλων. Στην Ελλάδα και την Κύπρο, ο αριθμός αυτός ήταν κάτω από το 15%, αναδεικνύοντας την επείγουσα ανάγκη για δομημένη καθοδήγηση. Επιπλέον, πάνω από το 85% των συμμετεχόντων και συμμετεχουσών από τους χώρους του αθλητισμού και της προπονητικής δήλωσαν ότι δεν είχαν λάβει ποτέ επίσημη εκπαίδευση σχετικά με την παιδαγωγική με ευαισθησία ως προς το φύλο ή την προώθηση της ισότητας των φύλων. Όταν ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες στην έρευνα να αξιολογήσουν τα θεσμικά εμπόδια, ανέφεραν πιο συχνά τη θεσμική αδράνεια, την έλλειψη ευαισθητοποίησης από πλευράς ηγεσίας και τη χαμηλή ετοιμότητα ή ικανότητα του προσωπικού ως βασικές προκλήσεις για την προώθηση της ισότητας των φύλων στην προπονητική εκπαίδευση.
Αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για ένα πρακτικό και ευέλικτο πλαίσιο – όπως αυτό που παρουσιάζεται εδώ – το οποίο μπορεί να καθοδηγήσει τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τους αθλητικούς φορείς στη διαδικασία ένταξης της διάστασης του φύλου σε όλα τα επίπεδα των λειτουργιών τους. Τονίζουν επίσης τη σημασία ύπαρξης ενός δομημένου πλαισίου που να προσφέρει εφαρμόσιμες λύσεις για την υπέρβαση των εμποδίων, δίνοντας στα ιδρύματα και στους φορείς τα απαραίτητα εργαλεία για να αξιολογούν, να σχεδιάζουν, να εφαρμόζουν και να παρακολουθούν δράσεις για την έμφυλη ισότητα στην προπονητική εκπαίδευση.