Κύπρος

Μνημόνιο Συναντίληψης

Χώρα

Κύπρος

Εμπλεκόμενοι οργανισμοί

Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης, Επίτροπος Ισότητας των Φύλων

Περιγραφή

Μνημόνιο Συναντίληψης υπέγραψαν τον Μάιο του 2023 η Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης και το Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων.

Το Μνημόνιο αποτελεί επίσημη δέσμευση για την προώθηση της ισότητας των φύλων στην καλαθοσφαίριση, μέσω κοινών δράσεων και μακροχρόνιας συνεργασίας. Η πρωτοβουλία τοποθετεί την καλαθοσφαίριση ως μέσο κοινωνικής αλλαγής και προώθησης της έμφυλης ισότητας, με στόχο την αναδιαμόρφωση των στάσεων, των πολιτικών και των πρακτικών εντός του αθλήματος.

Κύριοι στόχοι

Το Μνημόνιο στοχεύει στα εξής:

• Να αυξήσει τη συμμετοχή των γυναικών στην καλαθοσφαίριση σε όλα τα επίπεδα.
• Να εκπαιδεύσει όλους τους εμπλεκόμενους και τις εμπλεκόμενες — αθλήτριες/ες, προπονητές/τριες προσωπικό, μέλη διοικητικών συμβουλίων και φιλάθλους — σε θέματα ισότητας των φύλων.
• Να προωθήσει την ισότητα ευκαιριών ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες στον χώρο της καλαθοσφαίρισης.
• Να ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Erasmus+, που στηρίζουν πρωτοβουλίες με επίκεντρο την ισότητα των φύλων.
• Να ευαισθητοποιήσει μέσω εκδηλώσεων και εκστρατειών που προάγουν τη συμπερίληψη και την έμφυλη ισότητα.

Βασικές δραστηριότητες

Στόχος του Μνημονίου είναι η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην καλαθοσφαίριση μέσα από καινοτόμα προγράμματα και δράσεις, όπως:

• Εκπαίδευση σε θέματα ισότητας για το επαγγελματικό προσωπικό, τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων, τους αθλητές και τις αθλήτριες.
• Διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης και δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων μπάσκετ 3×3 και τουρνουά U8.
• Δημιουργία ομάδας εργασίας και επιτροπής παρακολούθησης για τον συντονισμό και την εποπτεία της υλοποίησης των δράσεων.
• Υλοποίηση εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών, όπως το πρόγραμμα «Her World, Her Rules», με στόχο την προσέλκυση περισσότερων κοριτσιών στο άθλημα.
• Σχεδιασμός ενημερωτικών και εκπαιδευτικών δράσεων που προάγουν μια κουλτούρα σεβασμού και συμπερίληψης.

Ομάδες κοινού

• Γυναίκες αθλήτριες, ιδίως κορίτσια και νεαρές γυναίκες
• Προσωπικό και μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης.
• Άνδρες αθλητές και οπαδοί, για την προώθηση της κοινής ευθύνης σε ζητήματα έμφυλης ισότητας.
• Φορείς χάραξης πολιτικής, μέσω της συνεργασίας με υπουργεία και εθνικούς οργανισμούς.
• Το ευρύτερο κοινό, μέσω εκστρατειών και δημόσιων αθλητικών εκδηλώσεων.

Αποτελέσματα/ αντίκτυπος

Η εφαρμογή του Μνημονίου έχει φέρει σημαντικά θετικά αποτελέσματα σε επίπεδο θεσμικής συνεργασίας, ευαισθητοποίησης του κοινού και πολιτικής δέσμευσης. Πιο συγκεκριμένα:

• Ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ θεσμικών φορέων του αθλητισμού και της ισότητας των φύλων.
• Αυξημένη προβολή της γυναικείας καλαθοσφαίρισης και των σχετικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει.
• Εντονότερη θεσμική δέσμευση για την προώθηση μεταρρυθμίσεων με βάση την ισότητα, όπως η κατάρτιση και η επικαιροποίηση πολιτικών.
• Υποστήριξη και ενθάρρυνση από την κυβέρνηση και τους δημόσιους φορείς, με το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας κ.α. να επικροτούν την πρωτοβουλία.
• Δημιουργία θετικής δυναμικής που συμβάλλει στην αλλαγή των αντιλήψεων για τον γυναικείο αθλητισμό και την καταπολέμηση στερεοτύπων.

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό αποτέλεσμα αποτελεί η απόφαση της Κυπριακής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (ΚΟΚ) να εξασφαλίσει ίσες αποζημιώσεις σε παίκτες και παίκτριες της εθνικής ομάδας. Από το 2023, όλες οι αθλήτριες που εκπροσωπούν την Κύπρο σε διεθνείς διοργανώσεις λαμβάνουν την ίδια ημερήσια αποζημίωση και παροχές, όπως έξοδα ταξιδιών, ρουχισμό και γεύματα. Η απόφαση αυτή, που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με την Επίτροπο Ισότητας των Φύλων και το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, αναδεικνύει τη δέσμευση της Ομοσπονδίας για την ισότητα των φύλων και σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τη μείωση του χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών στον κυπριακό αθλητισμό.

Επιπλέον, διασφαλίστηκε η ισότιμη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών στις εθνικές ομάδες καλαθοσφαίρισης της Κύπρου στις ηλικιακές κατηγορίες U16 και U18.

Προκλήσεις

• Βαθιά ριζομένα στερεότυπα που υπονομεύουν τον ρόλο και την αξία των γυναικών στον αθλητισμό.
• Υποεκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων στον αθλητικό χώρο.
• Διαρθρωτικές ανισότητες και η παραδοσιακή «ανδρική κυριαρχία» στην αθλητική κουλτούρα της Κύπρου.
• Δυσκολία στην αλλαγή της κοινής αντίληψης που θεωρεί τον ανδρικό αθλητισμό πιο σημαντικό.

Δυνατότητα εφαρμογής σε άλλα περιβάλλοντα /πλαίσια

Η προσέγγιση αυτή μπορεί εύκολα να μεταφερθεί και να προσαρμοστεί σε άλλα αθλήματα και χώρες, ιδιαίτερα σε εκείνες όπου υπάρχουν παρόμοια κενά στην ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τα βασικά στοιχεία που εξασφαλίζουν την επιτυχή εφαρμογή και διατήρηση του προγράμματος είναι:

• Στενές και ισχυρές συνεργασίες μεταξύ αθλητικών ομοσπονδιών και φορέων προώθησης της έμφυλης ισότητας.
• Σαφής δέσμευση σε συγκεκριμένους στόχους και συνεχής παρακολούθηση της προόδου.
• Υποστήριξη από κυβερνητικούς φορείς και αθλητικές αρχές.
• Ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει εκπαίδευση, κατάρτιση και δημόσιες εκστρατείες με στόχο την αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών.

Σύνδεσμος

Μνημόνιο συναντίληψης ΚΟΚ – Επιτρόπου Ισότητας Φύλων https://www.cbf.basketball/el/events/details/event-9644

Ιστορική απόφαση: Ίσες παροχές στην κυπριακή καλαθοσφαίριση για άνδρες και γυναίκες διεθνείς: https://shorturl.at/C8UTL

Στοιχεία επικοινωνίας

Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης – Τηλέφωνο: 00357 22449830

Ευρωπαϊκή δράση Cancel Gender Based Violence in Basket (CGBV in Basket)

Χώρα

Κύπρος, Ελλάδα κ.α.

Εμπλεκόμενοι οργανισμοί

• Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ) – συντονιστής του έργου
• Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (CBF)
• Βουλγαρική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (BBF)
• Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης της Βόρειας Μακεδονίας
• Center for Social Innovation (CSI)
• ΑΚΜΗ ΚΕΚ Α.Ε.

Περιγραφή

Το CGBV in Basket αποτελεί μια ευρωπαϊκή αθλητική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του Erasmus+, με στόχο την καταπολέμηση της έμφυλης βίας στις κοινότητες καλαθοσφαίρισης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο έργο συμμετείχαν εθνικές ομοσπονδίες καλαθοσφαίρισης, ένας φορέας επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και ένα ερευνητικό κέντρο από την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Βουλγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία.

Η δράση εστιάζει στην έγκαιρη ανίχνευση αποκλίνουσας συμπεριφοράς, στην ενδυνάμωση των επιζωσών και των επιζώντων, καθώς και στην ευαισθητοποίηση για την έμφυλη βία στον χώρο του μπάσκετ, μέσα από στοχευμένες εκπαιδευτικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες.

Κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας είναι η ανάπτυξη και υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης για προπονήτριες/τές, γυμνάστριες/ές, αθλήτριες/τές και στελέχη συλλόγων.

Στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκε ένα εγχειρίδιο καλών πρακτικών, διεξήχθησαν έρευνες, υλοποιήθηκαν δια ζώσης σεμινάρια, αναπτύχθηκε η πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος, καθώς και ένα σύστημα διαχείρισης περιστατικών έμφυλης βίας.

Σκοπός υπήρξε η ενίσχυση της ικανότητας των αθλητικών οργανισμών να προλαμβάνουν, να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν περιστατικά έμφυλης βίας, δημιουργώντας ένα ασφαλέστερο και πιο συμπεριληπτικό περιβάλλον σε όλα τα επίπεδα του αθλήματος.

Το έργο είχε διάρκεια 24 μηνών (01/12/2022 – 30/11/2024) και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κύριοι στόχοι

Κύριοι στόχοι του έργου:

• Έγκαιρος εντοπισμός καταχρηστικής ή αποκλίνουσας συμπεριφοράς στο περιβάλλον της καλαθοσφαίρισης
• Ενεργή εμπλοκή της μπασκετικής κοινότητας στην πρόληψη και εξάλειψη της βίας λόγω φύλου
• Παροχή εξατομικευμένης ψυχολογικής και νομικής υποστήριξης στα άτομα που έχουν υποστεί βία
• Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και της κατανόησης θεμάτων έμφυλης βίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο
• Εξοπλισμός προπονητών/τριών και προσωπικού με πρακτικά εργαλεία για πρόληψη και παρέμβαση
• Καλλιέργεια κουλτούρας ασφάλειας, ισότητας και σεβασμού στον χώρο της καλαθοσφαίρισης

Βασικές δραστηριότητες

• Ανάπτυξη του «Εγχειριδίου ευαισθητοποίησης» για αθλητές/τριες, προπονητές/τριες και λοιπό προσωπικό
• Σχεδιασμός και υλοποίηση ενός προγράμματος κατάρτισης για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στον χώρο του αθλητισμού, ιδίως της καλαθοσφαίρισης
• Δημιουργία μιας διαδραστικής πλατφόρμας ηλεκτρονικής μάθησης για ασύγχρονη μάθηση
• Διεξαγωγή έρευνας πεδίου, συμπεριλαμβανομένων συνεντεύξεων και ερευνών σε τέσσερις χώρες
• Διοργάνωση σεμιναρίων ενδυνάμωσης και δραστηριοτήτων για αθλητές/τριες
• Σχεδιασμός ενός συστήματος διαχείρισης υποθέσεων για την αναφορά και παρακολούθηση περιστατικών έμφυλης βίας
• Συνεργατικές εκδηλώσεις με τη FIBA, ομάδες συνηγορίας και εθνικούς φορείς

Ομάδες κοίνου

• Προπονητές/τριες και εκπαιδευτές/τριες καλαθοσφαίρισης
• Επαγγελματίες αθλητές/τριες, ιδίως νεαρής ηλικίας
• Στελέχη αθλητικών φορέων και προσωπικό ομοσπονδιών
• Αθλητικοί ψυχολόγοι και νομικοί σύμβουλοι
• Σωματεία και ενώσεις καλαθοσφαίρισης στις χώρες εταίρους

Αποτελέσματα / αντίκτυπος

Το έργο παρήγαγε ουσιαστικά αποτελέσματα, συμβάλλοντας τόσο στην εμβάθυνση της κατανόησης της έμφυλης βίας στην καλαθοσφαίριση όσο και στη θεμελίωση μακροπρόθεσμων, συστημικών αλλαγών στον χώρο του αθλητισμού:

• Αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, βασισμένο σε έρευνα και βέλτιστες πρακτικές.
• Διενεργήθηκαν 40 εις βάθος συνεντεύξεις και διεξήχθη διακρατική έρευνα για την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης.
• Αναδείχθηκαν οι βασικές μορφές και αιτίες της έμφυλης βίας και των έμφυλων διακρίσεων στον χώρο του μπάσκετ, όπως η λεκτική κακοποίηση, οι ανισότητες στις αμοιβές και η έλλειψη θεσμικών πολιτικών.
• Ενισχύθηκε η ευαισθητοποίηση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω στοχευμένων εκδηλώσεων και παρουσίας στα μέσα ενημέρωσης.
• Τέθηκαν τα θεμέλια για μακροπρόθεσμη πολιτισμική αλλαγή στο άθλημα, επηρεάζοντας προγράμματα κατάρτισης και πολιτικές.
• Άρχισε μια ανοιχτή συζήτηση με φορείς του αθλητισμού και το κοινό, τονίζοντας πόσο σημαντικό είναι να αντιμετωπίζεται η έμφυλη βία.

Προκλήσεις

Κατά την υλοποίηση του έργου, αναδείχθηκαν σημαντικά εμπόδια και προκλήσεις:

• Απουσία σαφών κανονισμών ή πολιτικών κατά της έμφυλης βίας στους περισσότερους οργανισμούς καλαθοσφαίρισης
• Πολιτισμική δυσκολία και δισταγμός στο να ανοιχτεί δημόσιος διάλογος γύρω από ζητήματα κακοποίησης και διακρίσεων
• Ανεπαρκείς μηχανισμοί αναφοράς περιστατικών και χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης στους θεσμούς
• Δυσκολία στην αναγνώριση πρώιμων ενδείξεων ψυχολογικής κακοποίησης ή συγκαλυμμένης παρενόχλησης
• Ανισότητες στην πρόσβαση των θυμάτων σε νομική και ψυχολογική υποστήριξη μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.

Δυνατότητα εφαρμογής σε άλλα περιβάλλοντα /πλαίσια

Το έργο και οι δράσεις του μπορούν σε μεγάλο βαθμό να προσαρμοστούν και να εφαρμοστούν σε άλλα αθλήματα και κοινωνικά πλαίσια, εντός και εκτός ΕΕ.

• Οι εκπαιδευτικές ενότητες, η πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης και το Εγχειρίδιο μπορούν να τροποποιηθούν, ώστε να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες διαφορετικών αθλημάτων.
• Το υπό ανάπτυξη σύστημα διαχείρισης υποθέσεων μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες αθλητικές ομοσπονδίες ή φορείς.
• Οι βασικές αρχές του έργου —όπως η έγκαιρη ανίχνευση προβληματικών συμπεριφορών, η παροχή υποστήριξης και η εκπαίδευση του προσωπικού— είναι εφαρμόσιμες σε ολόκληρο τον αθλητικό τομέα.
• Το μοντέλο συνεργασίας της κοινοπραξίας αναδεικνύει πώς εθνικοί φορείς μπορούν να ενώσουν δυνάμεις για την προώθηση κοινών κοινωνικών στόχων στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Σύνδεσμος

https://cgbvbasket.eu

Στοιχεία επικοινωνίας

Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης, Τηλ: 00357 22449830